Beeld: Samuel Morgenstern
Interview door Amrutha Mol
Het verhaal van een moeder die haar dochter nooit in de steek liet.
Nadat Angela (54 jaar) zelf te maken krijgt met partnergeweld, ziet ze bij haar dochter 21 jaar later hetzelfde gebeuren. "Ik zag Esmée langzaam verdwijnen in het schelden, slaan en bedreigen door haar ex-vriend."
Partnergeweld blijft vaak achter gesloten deuren, maar dat betekent niet dat de omgeving niet beïnvloed raakt door het geweld en de geweldpleger. “Ik wilde niet opgeven”, deelt moeder Angela. Ze zag met haar eigen ogen hoe haar dochter veranderde onder het geweld: “Esmée is altijd wel iemand geweest die pieken en dalen heeft, maar over het algemeen was ze wel een vrolijke jonge vrouw. Uiteindelijk heb ik wel behoorlijk wat verandering gezien.”
Angela vertelt over de eerste keer dat ze dacht dat haar dochter in een gewelddadige relatie zat: “Esmée kwam al eerder thuis met blauwe plekken en wondjes. Dat waren eigenlijk al de eerste tekenen. Maar op een dag kwam ze thuis met de zoveelste schram in haar gezicht. Ze vertelde dat ze een doos op haar neus had gekregen onder werktijd. Ik vond het ongeloofwaardig en vroeg door, maar ze liet niks los.”
“Ik kon niet veel meer doen dan doorvragen” - Angela
Op de vraag of Angela haar dochter confronteerde zegt ze het volgende: “Ik kon niet veel meer doen dan doorvragen. Esmée is een keer op haar voorhoofd geslagen met een tak. Daardoor kreeg ze een snee op haar voorhoofd. Haar ex-vriend had haar met een tak geslagen. Vanaf toen kwamen Esmée haar verhalen niet meer geloofwaardig over. Hij kwam hier ook thuis over de vloer, dus ik zag ook wel hoe hij op bepaalde dingen reageerde. Dat beloofde al niet veel goeds.” Angela schakelt hulp in: “Ik heb een kennis gevraagd om te komen praten met Esmée en haar ex-vriend. Uiteindelijk probeerden wij Esmée in te laten zien dat het niet oké was hoe haar ex-vriend haar behandelde.”
Angela wordt duidelijk geraakt door het geweld dat haar dochter overkomt: “Ik denk dat ik mij in eerste instantie wilde afsluiten voor de situatie. Soms vind ik de details die ik nu mondjesmaat te horen krijg heel heftig. Want ik ben van mijn ex, de vader van mijn kinderen, gescheiden omdat ik niet wilde dat mijn kinderen ook huiselijk geweld mee zouden maken. Ik probeerde mijn kinderen daarvoor beschermen. En op het moment dat één van je kinderen dan toch in zo’n ongezonde relatie komt, dan is dat best wel pittig.”
“Ik voelde mij zo machteloos, ik wilde gewoon mijn kind beschermen”
“Ik confronteerde Esmée vaak met wat haar ex deed niet oké was, maar ze wilde het toen niet geloven. Dat bracht me veel boosheid en verdriet. Ik zag het fout gaan, maar kon niets doen. Ik wilde mijn kind beschermen en voelde me machteloos.”
“Esmée had vooral contact met mensen die bij haar ex-vriend woonden. Ze was al haar eigen vriendinnen al kwijtgeraakt, omdat haar vriend die vriendschappen had gesaboteerd. Ik heb mijn dochter zien veranderen van een vrolijke en positieve vrouw in een teruggetrokken, boos en verdrietig persoon. Wat ik wel heel erg merkte is, omdat ik precies begreep wat ze doormaakte en andere naasten niet, dat de andere naasten om mij heen zeiden: “Angela, waarom blijf je er nog zoveel energie in steken?” Zowel in haar als in hem. Want ik wilde hem ook het voordeel van de twijfel geven. Dus ik ging met hem in gesprek over wat wel en niet kon. Anderen waren duidelijk aan het opgeven, waardoor Esmée haar netwerk alleen maar kleiner werd.”
“Toen besloot ik dat ik mij voor mijn dochter wilde inzetten”
Ze raakte steeds meer geïsoleerd. Moeder Angela gaf haar dochter niet op: “Ik zag wat er speelde en dacht: hier moet iets gebeuren. Toen besloot ik dat ik mij voor mijn dochter wilde inzetten.”
“Wat ik nu begrijp en toen ook al is: het is niet makkelijk om er zomaar uit te stappen. En degenen die geen partnergeweld hebben meegemaakt zeggen dingen zoals: ‘Maar je blijft er toch zelf mee zitten?’ ‘Je kiest er zelf voor’. Die opmerkingen lieten haar erg eenzaam voelen vertelde ze mij. Ze voelde zich onbegrepen.”
Angela merkt dat haar dochter ook te maken heeft met partnergeweld en dat voelt dubbel: “Ik werd geconfronteerd met mijn eigen verleden en ik had ook het gevoel dat ik gefaald had. Ik had het gevoel dat ik mijn kinderen niet snel genoeg bij hun vader heb weggehaald. Voor mij was het heel belangrijk om de cirkel van geweld te doorbreken en dat is niet gelukt. En dat vind ik af en toe nog steeds heel moeilijk. Ik gun mijn kinderen alles wat ik zelf niet gehad heb. Ik koos voor kinderen en daarom wil ik ook goed voor ze zorgen.”
“Ik wist wel hoe ik haar moest benaderen”
Angela staat wel op voor haar dochter: “Ik ben heel kwaad op haar ex-vriend geworden toen hij ruzie probeerde te zoeken met Esmée. Ik ging ertegenin door hem te vertellen dat dit gedrag niet oké was. Maar ik kon niet meer doen dan er voor Esmée zijn. Ik hoopte dat ze snel in zou zien dat het een ongezonde relatie was. Toen hun kindje geboren was heb ik Esmée wel gedwongen om bij haar ex-vriend weg te gaan, want een baby kiest niet voor een ongezonde relatie tussen papa en mama. Maar ook daarmee moet je uitkijken, dat het niet averechts werkt. Want als ik toentertijd te slecht had gepraat over haar ex-vriend kon het ook zo zijn dat mijn dochter zich van mij afkeerde.” Toch was het niet lastig om met Esmée te praten: “Van een kilometer afstand kan ik al zien hoe Esmée zich voelt.”
Op een gegeven moment komt Esmée in de vrouwenopvang terecht en Angela deelt hoe ze toentertijd betrokken bleef: “Het was erg moeilijk om betrokken te blijven. Ik voelde mij erg onmachtig, je kind en kleinkind zitten achter drie gesloten deuren en ik kon niet helpen. Elk moment van de dag had ik zorgen. Ik ben wel met vlagen emotioneel geweest, maar wel als ik alleen was.”
“Ik merkte dat instanties ook aan victim blaming deden”
Angela deelt: “We waren overgeleverd aan instanties. We voelden ons volledig machteloos. Het zorgteam van de gemeente heeft gezegd dat ze naar de opvang moest, omdat ze anders niet veilig zou zijn. Ze dreigden haar kindje af te pakken. Maar dat werkte niet goed. Ik merkte dat instanties ook aan victim blaming deden. Dat ze denken dat ze weten wat beter is voor het slachtoffer in de situatie. Terwijl het soms beter is om naar ervaringsdeskundigen te luisteren. Dat ik daar weinig aan kon doen voelde ook onmachtig.”
Toen Esmée in de opvang zat mocht ze geen contact hebben met de buitenwereld: haar telefoon werd afgepakt en ze moest haar social media afschermen. Toen ze voor de tweede keer uit de vrouwenopvang kwam zag haar moeder hoe zeer haar dochter was veranderd: “Toen ik Esmée zag na de tweede keer opvang zat ze er helemaal doorheen. Haar vertrouwen in de mensheid was weg. Ze keek heel negatief naar de wereld en door het trauma van het partnergeweld is Esmée behoorlijk negatief geworden. Esmée werkt daar nu hard aan in therapie.” Veel overlevers van partnergeweld krijgen naderhand last van traumagerelateerde klachten. Klachten zoals somberheid, angst, depressie, post-traumatische stressstoornis, vertrouwensproblemen en nachtmerries.
Angela deelt: “Als je ziet dat een vrouw te maken heeft met partnergeweld, laat haar dan niet vallen. Hoelang het ook duurt, zorg dat je er voor haar bent. Blijf in gesprek, ook al zeggen ze dat er niks aan de hand is. Blijf op een subtiele manier een luisterend oor. Vooral niet wijzen naar de geweldpleger, want dat werkt averechts. Voor Esmée was het geweld normaal geworden. Dat sloop er langzaam in. Je hebt het zelf niet in de gaten.”
“Ik ben soms weer even echt gelukkig”
Uiteindelijk is Esmée uit de relatie gestapt. Angela deelt hoe het toen met Esmée ging: “Ik wilde heel graag helpen, maar ik kon niet helpen, want Esmée was helemaal gebroken.”
Nu gaat het beter met Esmée: “Ze wordt langzaamaan weer het vrolijke meisje dat ze eerst was, voor de relatie. Haar wereld wordt groter en haar leven begint meer kleur te krijgen. Ze is soms weer even echt gelukkig. Mijn dochter heeft grote groei gemaakt en ze gaat langzaamaan steeds meer dingen voor zichzelf doen: vriendschappen sluiten, een opleiding doen en voor haar dochter zorgen. Esmée kan nu weer bezig zijn met haar toekomst.”
